Stel je voor dat je twee paar schoenen ziet. Het ene paar kost €50 en gaat één jaar mee. Het andere paar kost €250 en gaat tien jaar mee. Wie het breed heeft, koopt het paar van €250 en geeft over tien jaar gezien slechts €25 per jaar uit. Wie krap bij kas zit, wordt gedwongen om elk jaar €50 uit te geven. Na tien jaar heeft de armere consument €500 uitgegeven, terwijl de rijkere consument klaar was voor €250.

Dit fenomeen staat bekend als de 'Sam Vimes "Boots" Theory of Socioeconomic Unfairness'. Het is de realiteit dat het duur is om arm te zijn. Maar onze huidige manier van winkelen maskeert deze ongelijkheid volledig.

De psychologie van de korte termijn

Als mens zijn we biologisch geprogrammeerd voor 'hyperbolic discounting': we geven de voorkeur aan een kleine beloning nu (minder geld uitgeven bij de kassa) boven een grotere besparing in de toekomst. Producenten maken hier dankbaar gebruik van door producten te ontwerpen die net goedkoop genoeg zijn om de verleiding te weerstaan, maar kwalitatief net slecht genoeg om snel vervangen te moeten worden.

We noemen dit een vrije markt, maar het is een markt gebaseerd op asymmetrische informatie. De fabrikant weet wanneer een apparaat het begeeft; jij als consument tast in het duister.

Het voorstel: De wet Gebruiksprijs

Om de circulaire economie echt van de grond te krijgen en de armoedeval te doorbreken, moeten we de informatiepositie van de consument herstellen. Het voorstel is simpel: verplicht de vermelding van de prijs per verwachte levensduur op elk prijskaartje.

Niet als een vrijblijvende marketingkreet van de fabrikant, maar als een getoetst label door een onafhankelijke centrale instantie.

Waarom dit de markt fundamenteel verandert:

1. Eerlijke vergelijking: Een wasmachine van €800 die 15 jaar meegaat (€53 p/j) wint het ineens van de 'aanbieding' van €350 die na 3 jaar op de schroothoop belandt (€116 p/j).

2. Prikkel voor kwaliteit: In een systeem waar de 'jaarlijkse prijs' leidend is, wordt 'planned obsolescence' (geplande veroudering) een commerciële zelfmoordstrategie.

3. Circulaire noodzaak: Producten die makkelijk te repareren zijn, krijgen een langere gecertificeerde levensduur en dus een lagere jaarlijkse prijs. Repareerbaarheid wordt een verkoopargument.

De complexiteit

Natuurlijk lost dit label niet alles op. Voor de consument die vandaag letterlijk de huur niet kan betalen, blijft die machine van €800 onbereikbaar, hoe laag de jaarlijkse prijs ook is. Dit label moet daarom hand in hand gaan met nieuwe financieringsmodellen of 'product-as-a-service' constructies.

Daarnaast is de uitvoering complex. Een onafhankelijke instantie moet testprotocollen ontwikkelen die bestand zijn tegen juridisch geweld van miljardenbedrijven. Maar complexiteit mag geen excuus zijn voor passiviteit.

Conclusie

Onze huidige focus op de aanschafprijs houdt een systeem in stand dat zowel de planeet als de financieel kwetsbaren uitput. Door de 'echte prijs' zichtbaar te maken op het schap, geven we de consument de macht terug om te kiezen voor echte waarde in plaats van tijdelijk goedkoop.

Het is tijd dat onze economie stopt met het belonen van afval. Laten we beginnen bij het prijskaartje.

Wat denk jij?

Check de post op mijn LinkedIn, laat me horen wat je denkt en deel het verhaal!

Ken jij inspirerende verhalen of initiatieven die laten zien hoe onze samenleving positief verandert? Stuur jouw verhaal naar stories@wearenami.com

Wij zetten het graag in de spotlight!